Προσβολή προσωπικότητας

Standard

Με τη διάταξη του άρθρου 5 § 1 του Συντάγματος ορίζεται ότι: «καθένας έχει το δικαίωμα να αναπτύσσει ελεύθερα την προσωπικότητά του και να συμμετέχει στην κοινωνική, οικονομική και πολιτική ζωή της Χώρας, εφόσον δεν προσβάλλει τα δικαιώματα των άλλων και δεν παραβιάζει το Σύνταγμα και τα χρηστά ήθη». Σκοπείται δηλαδή με αυτήν η κατοχύρωση της ελεύθερης αναπτύξεως της προσωπικότητας του ανθρώπου, που αποτελεί το κύριο περιεχόμενο της αξιοπρέπειάς του και πραγματώνεται με την ελευθερία του ατόμου για την αδέσμευτη, μέσα στα όρια που ορίζονται με τη διάταξη, επιχείρηση ενεργειών που αναφέρονται στην κοινωνική, οικονομική και πολιτική δραστηριότητά του (ΟλΑΠ 10/2000, ΟλΑΠ 2/1997).


Σε ό,τι αφορά τους αποδέκτες των σχετικών συνταγματικών επιταγών, η αρχή της αξίας του ανθρώπου δεν εξαντλείται σε μία αρνητική υποχρέωση «σεβασμού» εκ μέρους της πολιτείας, αλλά εκτείνεται στη θετική εκ μέρους της «προστασία» της ανθρώπινης αξιοπρέπειας έναντι των προσβολών της από ιδιώτες (με αποτέλεσμα η τυχόν μείωση, με νεότερη ή ειδικότερη νομοθετική ρύθμιση, της προστασίας που παρείχαν παλιότερες αλλά και οι γενικότερες διατάξεις του αστικού δικαίου να κρίνεται ως αντισυνταγματική). Σε επίπεδο κοινής νομοθεσίας η αρχή βρίσκει συνταγματικά επιβεβλημένη εξειδίκευσή της κυρίως στις διατάξεις των άρθρων 34 και 57 επ. του ΑΚ (βλ. ΑΠ 715/1995 ΤοΣ 1996 σελ. 489 επ., Α. Μανιτάκη, Το υποκείμενο των συνταγματικών δικαιωμάτων, 1981, σελ. 126).
Η ιδιωτική ζωή συνιστά τον πυρήνα της ανθρώπινης προσωπικότητας, της αξίας του ανθρώπου. Ο ιδιωτικός βίος, η ελευθερία και η αξία του ανθρώπου τελούν σε τέτοια σχέση ώστε η απουσία ή η διακινδύνευση ενός από τα τρία δικαιώματα πλήττει σοβαρά τα άλλα. Η ελευθερία του ατόμου του άρθρου 5 § 1 νοείται ως η ικανότητα του ατόμου να εκδηλώνει τις ικανότητες και να κάνει πράξη τις δυνατότητές του εφόσον δεν προσβάλλει τα δικαιώματα των άλλων και δεν παραβιάζει το Σύνταγμα και τα χρηστά ήθη. Υπό το πρίσμα αυτό, η αυτονομία υπόκειται σε δεσμεύσεις: η άσκησή της οφείλει να μην έρχεται σε σύγκρουση όχι μόνο με τα δικαιώματα των άλλων και το Σύνταγμα, αλλά και τα χρηστά ήθη, δηλαδή τις αντιλήψεις περί ηθικής του μέσου πολίτη. Περαιτέρω από τη διάταξη του άρθρου 57 του Αστικού Κώδικα, συνάγεται ότι επί προσβολής της προσωπικότητας, την οποία συνιστά κάθε παράνομη, με πράξη ή παράλειψη προσβολή των αγαθών που συνδέονται αναπόσπαστα με το πρόσωπο και συγκροτούν τη σωματική, ψυχική, πνευματική και κοινωνική ατομικότητα του βλαπτομένου (ζωή, τιμή, υπόληψη, υγεία, ελευθερία, σωματική ακεραιότητα, απόρρητο ιδιωτικής ζωής, εικόνα προσώπου κ.λπ.) ο τελευταίος δικαιούται να ζητήσει την άρση της προσβολής και την παράλειψή της στο μέλλον, χωρίς να απαιτείται η συνδρομή υπαιτιότητας του προσβάλλοντος.

Προϋποθέσεις για την εφαρμογή της ανωτέρω διάταξης είναι: α) προσβολή του δικαιώματος της προσωπικότητας, β) η προσβολή να είναι παράνομη. Παράνομη προσβολή θεωρείται όχι μόνον εκείνη που αντίκειται στις επιταγές και τις απαγορεύσεις της έννομης τάξεως, αλλά και σε κάθε επέμβαση στην προσωπικότητα του άλλου, η οποία, χωρίς να συνιστά παράβαση συγκεκριμένου απαγορευτικού ή επιτακτικού κανόνα δικαίου, είναι αντίθετη στο γενικότερο πνεύμα του ή στις γενικές επιταγές της έννομης τάξεως και ενέχει παράβαση των γενικών υποχρεώσεων που επιβάλλουν να μην προσβάλλει κανείς υλικά ή ηθικά αγαθά του άλλου, εκτός αν υπάρχουν γενικοί ή ειδικοί όροι που ν’ αναιρούν το παράνομο της επεμβάσεως αυτής (ΕφΑθ 1371/1997 ΔΕΕ 1997.997, ΕφΑθ 1688/ 1998 ΕλΔ 39.667, Δεληγιάννη – Κορνηλάκη, ΕιδΕνοχ III, 1992, παρ. 346 σ. 132-3, Απ. Γεωργιάδη σε Γεωργιάδη – Σταθόπουλο ΑΚ, 914 αριθ. 21).
Αικατερίνη Φραγκιαδάκη

Δικηγόρος

Τηλ. επικοινωνίας: 6974386276

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s